Van gió trục vít vuông phù hợp với hệ thống nào?

Van gió trục vít vuông phù hợp với hệ thống nào?

Van gió trục vít vuông là một dạng van điều chỉnh lưu lượng thủ công, thường được lắp trên đường ống gió vuông hoặc chữ nhật. Khi người vận hành xoay bộ trục vít, cơ cấu truyền động làm trục và các cánh van thay đổi góc mở, qua đó tăng hoặc giảm sức cản của nhánh ống.

Loại van này phù hợp nhất với những hệ thống cần cân bằng lưu lượng trong giai đoạn chạy thử, sau đó giữ tương đối ổn định trong quá trình vận hành. So với tay gạt trực tiếp, cơ cấu trục vít thường thuận lợi hơn khi cần điều chỉnh chậm, từng bước nhỏ hoặc vận hành van có kích thước tương đối lớn.

1. Van gió trục vít vuông là gì?

Van gồm khung hình vuông hoặc chữ nhật, một hay nhiều cánh liên kết với hệ trục và bộ điều khiển trục vít đặt bên ngoài thân.

Cấu tạo cơ bản gồm:

khung van;

các cánh điều chỉnh;

trục cánh;

thanh liên kết giữa các cánh;

bạc hoặc gối đỡ;

cơ cấu trục vít;

mặt bích kết nối với đường ống.

Thân van có thể được chế tạo bằng tôn mạ kẽm hoặc inox. Cánh sử dụng tôn, inox hoặc vật liệu phù hợp với môi trường vận hành. Kích thước, số lượng cánh và chiều dày vật liệu cần được lựa chọn theo tiết diện, áp suất và yêu cầu của từng dự án. Kaiyo hiện gia công sản phẩm theo dạng vuông hoặc chữ nhật, sử dụng cơ cấu trục vít đặt bên hông van.

Van trục vít có phải van động cơ không?

Không. Van trục vít thông thường vẫn được điều chỉnh trực tiếp bằng tay và không cần cấp điện.

Van động cơ sử dụng actuator điện, có thể nhận tín hiệu từ công tắc, cảm biến hoặc hệ thống BMS. Kaiyo cũng phân biệt rõ van lưu lượng tay gạt, trục vít điều khiển cơ khí với các dòng MD và MFD sử dụng động cơ điện.

2. Van trục vít vuông phù hợp với hệ thống nào?

2.1. Hệ thống cấp gió điều hòa

Đây là ứng dụng phổ biến của van trục vít vuông. Van được lắp trên tuyến chính hoặc đầu nhánh để phân chia lượng khí cấp đến từng tầng, phòng hoặc khu vực.

Sản phẩm phù hợp với:

hệ thống AHU;

hệ thống FCU nối ống gió;

điều hòa trung tâm;

cấp gió văn phòng;

khách sạn;

trung tâm thương mại;

trường học;

bệnh viện tại các khu vực thông thường.

Sau khi hệ thống vận hành, kỹ thuật viên đo lưu lượng từng nhánh, xoay trục vít để thay đổi góc cánh rồi cố định tại vị trí đạt yêu cầu.

2.2. Hệ thống hồi gió

Van có thể được dùng trên đường hồi để cân bằng lượng không khí từ các phòng hoặc khu vực trở về AHU, quạt hồi hay hộp hòa trộn.

Nếu một nhánh hồi quá ngắn hoặc ít phụ kiện, lưu lượng hút có thể lớn hơn các nhánh xa. Van trục vít tạo thêm sức cản tại nhánh dư gió, giúp hệ thống phân phối lại lưu lượng hợp lý hơn.

Việc lựa chọn cho đường hồi cần kiểm tra cả áp suất âm, độ cứng cánh, khung và khả năng chống biến dạng của thân van.

2.3. Hệ thống cấp khí tươi

Van trục vít vuông phù hợp với mạng cấp khí tươi có lưu lượng tương đối ổn định, chẳng hạn hệ thống cấp khí ngoài trời cho văn phòng, nhà xưởng, trường học hoặc khu thương mại.

Van thường được lắp:

sau điểm chia nhánh;

trước từng khu vực sử dụng;

trên nhánh nối đến hộp gió;

tại tuyến cần cân bằng với các nhánh khác.

Nếu lượng khí tươi cần thay đổi liên tục theo nồng độ CO₂, số người hoặc tín hiệu điều khiển, nên dùng van động cơ thay vì trục vít thủ công.

2.4. Hệ thống thông gió nhà xưởng

Trong nhà máy, van trục vít vuông có thể dùng để phân phối gió làm mát hoặc thông gió đến từng khu sản xuất.

Sản phẩm phù hợp với những hệ thống:

cấp gió làm mát nhà xưởng;

thông gió khu sản xuất;

cấp gió phòng kỹ thuật;

cấp khí cho từng dây chuyền;

hút thải không khí thông thường.

Van trục vít vuông được Kaiyo định hướng sử dụng trong nhiều hệ thống thông gió và làm mát, với chức năng thay đổi độ mở và lưu lượng trên đường ống.

2.5. Hệ thống hút khí thải thông thường

Van có thể lắp trên các nhánh hút phòng vệ sinh, phòng kỹ thuật, kho hoặc khu vực thông gió chung để cân bằng lưu lượng hút.

Đối với khí thải có hóa chất, dầu mỡ, bụi mài mòn hoặc nhiệt độ cao, cần kiểm tra riêng vật liệu, độ kín, cấu tạo cánh và tiêu chuẩn của hệ thống. Van VCD thông thường không mặc định phù hợp với mọi loại khí thải công nghiệp.

2.6. Một số hệ thống yêu cầu cân bằng lưu lượng ổn định

Van trục vít có thể được cân nhắc cho phòng sạch hoặc khu vực kiểm soát áp suất khi hồ sơ thiết kế cho phép sử dụng van cân bằng thủ công.

Tuy nhiên, bản thân van không tự duy trì lưu lượng hoặc chênh áp. Những phòng cần kiểm soát liên tục thường phải sử dụng van động cơ, hộp VAV, cảm biến áp suất hoặc thiết bị điều khiển chuyên dụng.

3. Khi nào nên ưu tiên van trục vít vuông?

Đường ống có tiết diện vuông hoặc chữ nhật

Khung van đồng bộ với tiết diện đường ống, giúp kết nối trực tiếp bằng bích và hạn chế phải sử dụng đoạn chuyển.

Van có kích thước trung bình hoặc lớn

Khi diện tích cánh tăng, lực cần thiết để xoay trục cũng có thể tăng. Cơ cấu trục vít hoặc bánh răng tạo lợi thế truyền lực, giúp việc điều chỉnh thuận tiện hơn so với cần gạt trực tiếp trong một số cấu hình.

Điều này không có nghĩa mọi van lớn đều bắt buộc phải dùng trục vít. Lựa chọn còn phụ thuộc số lượng cánh, trục, bạc đỡ và áp suất hệ thống.

Cần điều chỉnh từng bước nhỏ

Tay gạt trực tiếp có thể làm góc cánh thay đổi nhanh trong một hành trình ngắn. Với trục vít, người vận hành xoay từng vòng nên dễ điều chỉnh từ từ hơn.

Khả năng này hữu ích trong quá trình TAB, đặc biệt khi lưu lượng cần được thay đổi từng bước và đo lại nhiều lần.

Lưu lượng ít thay đổi sau khi cân chỉnh

Van trục vít phù hợp với hệ thống được thiết lập trong giai đoạn chạy thử, sau đó giữ nguyên vị trí trong thời gian dài.

Nếu người vận hành phải thay đổi van hằng ngày hoặc theo từng chế độ tải, điều khiển thủ công sẽ không thuận tiện.

Không cần kết nối điện hoặc BMS

Cơ cấu cơ khí không cần cấp nguồn, tủ điều khiển hay dây tín hiệu. Nhờ đó, cấu tạo và quá trình vận hành đơn giản hơn van động cơ.

4. Vị trí lắp đặt phù hợp

Tại đầu nhánh ống gió

Đây là vị trí thuận lợi để điều chỉnh tổng lưu lượng đi vào từng khu vực. Van nên được đặt ở nơi có thể tiếp cận sau khi công trình hoàn thiện.

Trên tuyến chính cần phân phối lại lưu lượng

Van có thể được bố trí trước hoặc sau một khu vực phân nhánh lớn, tùy phương án tính toán và không gian lắp đặt.

Trước hộp gió hoặc thiết bị đầu cuối

Van có thể đặt trước plenum box để điều chỉnh lưu lượng đến cụm cửa gió. Tuy nhiên, không nên lắp quá sát cửa khuếch tán tại các phòng yêu cầu độ ồn thấp.

ASHRAE khuyến nghị hạn chế đặt volume damper gần grille, diffuser hoặc register trong những không gian nhạy cảm về âm học vì dòng khí qua cánh khép có thể tạo nhiễu động và tiếng ồn.

Vị trí có cửa thăm hoặc không gian thao tác

Cơ cấu trục vít phải có đủ khoảng trống để xoay và kiểm tra. Không nên để bộ điều khiển bị che bởi:

dầm;

tường;

máng cáp;

đường ống nước;

lớp bảo ôn;

trần kín không có cửa thăm.

5. Những hệ thống không nên dùng van trục vít thông thường

Hệ thống cần điều khiển tự động

Van thủ công không thể nhận tín hiệu từ cảm biến, thermostat hoặc BMS. Hệ thống VAV, kiểm soát CO₂ hoặc điều khiển chênh áp liên tục nên dùng van động cơ hoặc thiết bị điều khiển chuyên dụng.

Hệ thống chặn lửa và kiểm soát khói

Van trục vít VCD không thay thế được van chặn lửa, van khói hoặc van kết hợp chống cháy. Những thiết bị này phải có cấu tạo và chứng nhận phù hợp với yêu cầu PCCC.

Hệ thống cần ngăn dòng khí đảo chiều

Van trục vít giữ cánh ở góc được điều chỉnh nhưng không tự đóng khi dòng khí đổi chiều. Trường hợp này cần sử dụng van một chiều.

Hệ thống cần đóng kín cách ly

Van VCD thông thường không mặc định đóng kín hoàn toàn. Nếu dự án yêu cầu rò khí rất thấp hoặc cách ly khí độc, cần dùng loại van kín chuyên dụng và xác định rõ tiêu chí thử kín.

6. Cách chọn van trục vít vuông

Khi đặt sản xuất, cần cung cấp tối thiểu:

Không nên đặt van chỉ bằng kích thước rộng × cao. Hai van cùng kích thước nhưng làm việc ở áp suất khác nhau có thể cần chiều dày, trục và kết cấu cánh khác nhau.

7. Cách điều chỉnh van đúng kỹ thuật

Trước khi cân chỉnh, nên mở các van về trạng thái ban đầu và cho quạt vận hành ổn định. Kỹ thuật viên đo lưu lượng tại nhánh hoặc cửa gió, sau đó xoay trục vít từng bước nhỏ.

Nhánh đang dư gió được khép dần để tăng sức cản. Sau mỗi lần điều chỉnh cần chờ hệ thống ổn định rồi đo lại, bởi thay đổi một van có thể ảnh hưởng đến lưu lượng của các nhánh khác.

Khi đạt giá trị yêu cầu, cần:

giữ hoặc khóa vị trí trục;

đánh dấu trạng thái cuối;

ghi mã van;

lưu kết quả đo;

kiểm tra lại toàn hệ thống.

Không nên điều chỉnh chỉ bằng cảm giác. Góc mở cánh và lưu lượng không có quan hệ tuyến tính, vì vậy vị trí mở một nửa không đồng nghĩa lưu lượng còn một nửa.

8. Gia công van trục vít vuông tại Kaiyo Việt Nam

Kaiyo Việt Nam nhận gia công van gió trục vít vuông và chữ nhật bằng tôn mạ kẽm hoặc inox theo kích thước đường ống của từng dự án. Sản phẩm có thể được chế tạo đồng bộ với bích, ống gió, cút, côn và hộp gió để hạn chế sai lệch khi lắp đặt.

Tùy kích thước và áp suất, Kaiyo hỗ trợ lựa chọn chiều dày khung, số lượng cánh, kết cấu trục và vị trí bộ điều khiển phù hợp với không gian thao tác. Khách hàng nên gửi bảng thống kê hoặc shop drawing kèm kích thước, vật liệu, số lượng và yêu cầu kết nối để nhận báo giá sát với cấu hình thực tế.

9. Câu hỏi thường gặp

Van trục vít vuông dùng để làm gì?

Van dùng để thay đổi góc cánh, tăng hoặc giảm sức cản và cân bằng lưu lượng không khí trên đường ống vuông hoặc chữ nhật.

Van trục vít có dùng cho đường hồi gió được không?

Có, nếu kích thước, áp suất âm và kết cấu van phù hợp. Van có thể cân bằng lượng khí hồi giữa các khu vực.

Van trục vít có điều khiển bằng điện không?

Không đối với loại cơ khí thông thường. Người vận hành phải xoay trục vít trực tiếp. Hệ thống cần điều khiển điện phải sử dụng van động cơ.

Van trục vít có phù hợp với phòng sạch không?

Có thể sử dụng để cân bằng thủ công khi hồ sơ thiết kế cho phép. Những phòng cần duy trì lưu lượng hoặc chênh áp tự động thường cần thêm cảm biến và van điều khiển.

Van trục vít có thay van chặn lửa được không?

Không. Van VCD trục vít chỉ điều chỉnh lưu lượng và không có chức năng ngăn cháy lan.

Nên lắp van gần cửa gió không?

Có thể lắp trước hộp gió nhưng không nên đặt quá sát cửa tại không gian yêu cầu độ ồn thấp. Cần chừa đoạn ống và khoảng thao tác phù hợp.

10. Kết luận

Van gió trục vít vuông phù hợp với hệ thống cấp gió, hồi gió, khí tươi, thông gió nhà xưởng và hút thải thông thường có lưu lượng tương đối ổn định. Sản phẩm đặc biệt hữu ích khi cần điều chỉnh từng bước nhỏ, vận hành van kích thước tương đối lớn hoặc giữ nguyên vị trí sau khi cân bằng.

Van không phù hợp với hệ thống cần điều khiển tự động liên tục và không thể thay thế van chặn lửa, van một chiều hoặc van cách ly kín.

Để van hoạt động tốt, cần lựa chọn theo kích thước, áp suất, vật liệu, số lượng cánh, kiểu bích và vị trí thao tác, đồng thời cân chỉnh bằng số liệu đo thực tế thay vì dựa trên cảm giác.

Để chọn đúng loại van và cơ cấu điều chỉnh, bạn có thể đối chiếu so sánh van tay gạt và van trục vít và cách sử dụng VCD tay gạt tròn. Việc đối chiếu các nội dung này giúp lựa chọn đúng cơ cấu vận hành, phạm vi sử dụng và phương án đầu tư cho hệ thống. Bạn cũng có thể xem thêm cơ cấu van gió tay trục vít trên website Gia Công Ống Gió Kaiyo.