So Sánh Van Gió Tay Gạt Và Van Gió Trục Vít

So sánh van gió tay gạt và van gió trục vít

Van tay gạt và van trục vít đều thuộc nhóm van điều chỉnh lưu lượng VCD, được lắp trong đường ống HVAC để cân bằng lượng không khí giữa các nhánh. Hai loại có cấu tạo thân, cánh và trục khá tương đồng nhưng sử dụng cơ cấu điều khiển khác nhau.

Van tay gạt thay đổi góc cánh bằng cách di chuyển cần gạt trực tiếp. Van trục vít sử dụng thao tác xoay cơ cấu vít để cánh chuyển động từng bước. Vì vậy, van tay gạt có lợi thế về tốc độ và sự đơn giản, còn van trục vít thuận lợi hơn khi cần điều chỉnh chậm, giữ vị trí ổn định hoặc thao tác với van có kích thước lớn.

1. Van gió tay gạt là gì?

Van gió tay gạt là loại van VCD có cần gạt được nối trực tiếp với trục cánh. Khi người vận hành di chuyển tay gạt, trục quay và làm thay đổi góc mở của cánh van.

Cấu tạo cơ bản gồm:

thân van vuông, chữ nhật hoặc tròn;

một hoặc nhiều cánh van;

trục và bạc đỡ;

tay gạt;

cung chỉ thị và vít khóa vị trí.

Van có thể được sản xuất bằng tôn mạ kẽm hoặc inox, lắp trên đường cấp gió, hồi gió, khí tươi hoặc phía trước hộp gió. Kaiyo cung cấp cả dạng vuông và tròn, gia công theo kích thước của từng tuyến ống.

Cách hoạt động

Khi tay gạt được đưa về vị trí mở, cánh nằm gần song song với hướng dòng khí, làm giảm sức cản qua van. Khi tay gạt được dịch chuyển về phía đóng, cánh chắn một phần tiết diện, làm tăng tổn thất áp suất và giảm lưu lượng trên nhánh.

Ưu điểm của cơ cấu này là thao tác nhanh, dễ quan sát trạng thái và không cần nhiều vòng xoay.

2. Van gió trục vít là gì?

Van gió trục vít cũng là van điều chỉnh lưu lượng cơ khí, nhưng tay gạt được thay bằng bộ phận vít hoặc bánh vít liên kết với trục cánh.

Người vận hành xoay núm hoặc trục điều khiển. Chuyển động quay được truyền đến cánh van, giúp thay đổi góc mở theo từng bước nhỏ hơn.

Cấu tạo chính gồm:

thân van;

cánh và trục van;

bạc hoặc chi tiết đỡ trục;

cơ cấu vít;

bộ phận giữ vị trí.

Van trục vít có thể được chế tạo dạng vuông hoặc tròn, sử dụng tôn mạ kẽm, inox hoặc vật liệu phù hợp với đường ống. Cơ cấu điều khiển được bố trí bên hông thân van và thực hiện chức năng thay đổi độ mở, lưu lượng và sức cản của tuyến ống.

Cách hoạt động

Thay vì đẩy cần gạt trực tiếp, người vận hành xoay trục vít. Mỗi vòng quay làm cánh dịch chuyển một góc nhất định.

Cơ cấu này thường giúp:

điều chỉnh chậm và có kiểm soát;

hạn chế thay đổi vị trí đột ngột;

giữ cánh ổn định sau khi cân chỉnh;

giảm lực thao tác đối với một số van có cánh lớn.

Mức độ chính xác thực tế còn phụ thuộc vào bước vít, độ rơ cơ cấu, kích thước cánh và chất lượng gia công.

3. Van tay gạt và van trục vít giống nhau ở điểm nào?

Cả hai đều có nhiệm vụ chính là điều chỉnh và cân bằng lưu lượng trong đường ống. Cánh van tạo thêm sức cản cho nhánh đang dư gió, giúp phân phối không khí về các khu vực gần với giá trị thiết kế hơn.

Những điểm chung gồm:

vận hành thủ công;

không cần cấp điện;

có dạng vuông và tròn;

sử dụng cho đường cấp, hồi, khí tươi và hút thải;

có thể sản xuất từ tôn mạ kẽm hoặc inox;

cần khóa hoặc giữ nguyên vị trí sau khi cân chỉnh;

không tự điều chỉnh theo nhiệt độ, áp suất hoặc tín hiệu BMS.

Hai loại chỉ thay đổi sức cản của nhánh, không trực tiếp tạo thêm lưu lượng. Khi một van được khép lại, áp suất và lưu lượng tại các nhánh khác cũng có thể thay đổi, vì vậy quá trình cân bằng phải được thực hiện trên toàn hệ thống.

4. Van tay gạt và van trục vít khác nhau như thế nào?

Khác biệt về tốc độ điều chỉnh

Van tay gạt có thể chuyển nhanh từ mở sang đóng chỉ bằng một hành trình ngắn. Điều này thuận tiện khi cần kiểm tra hoạt động, đóng tạm một nhánh hoặc cân chỉnh sơ bộ.

Van trục vít phải xoay nhiều vòng hơn, nên thời gian thao tác dài hơn. Đổi lại, người vận hành ít có nguy cơ làm cánh thay đổi một góc quá lớn trong một lần điều chỉnh.

Khác biệt về khả năng chỉnh tinh

Với tay gạt, một dịch chuyển nhỏ của cần có thể làm góc cánh thay đổi tương đối rõ. Cơ cấu trục vít chia chuyển động thành nhiều bước quay nên thường dễ điều chỉnh từ từ hơn.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng van trục vít luôn kiểm soát lưu lượng chính xác tuyệt đối. Góc mở và lưu lượng không có quan hệ tuyến tính. Van mở 50% không đồng nghĩa với lưu lượng bằng 50%.

Kết quả cuối cùng phải được xác nhận bằng thiết bị đo, không dựa riêng vào vị trí tay gạt hoặc số vòng xoay.

Khác biệt về khả năng giữ vị trí

Van tay gạt sử dụng vít hoặc đai ốc để khóa cần gạt. Nếu bộ khóa bị lỏng, rung động hoặc va chạm có thể làm cánh thay đổi vị trí.

Cơ cấu vít có khả năng hạn chế chuyển động ngược tốt hơn trong nhiều thiết kế, phù hợp với van cần giữ nguyên vị trí trong thời gian dài. Dù vậy, trục vít vẫn phải được kiểm tra độ rơ và tình trạng liên kết.

Khác biệt về kích thước van

Tay gạt phù hợp với nhiều van nhỏ và vừa vì cánh không yêu cầu lực vận hành quá lớn. Với van kích thước lớn, áp lực dòng khí và trọng lượng cánh có thể làm tay gạt nặng hơn.

Trục vít tạo lợi thế cơ học nhất định, giúp người vận hành điều khiển van lớn thuận tiện hơn. Cấu tạo cánh, trục, bạc đỡ và cơ cấu truyền vẫn phải được chọn phù hợp với kích thước và áp suất.

5. Nên chọn van tay gạt hay van trục vít?

Nên chọn van tay gạt khi

Van tay gạt phù hợp với các nhánh HVAC thông dụng, kích thước nhỏ hoặc vừa và chỉ cần cân chỉnh trong giai đoạn chạy thử.

Loại này nên được ưu tiên khi:

cần thao tác đóng mở nhanh;

vị trí lắp dễ tiếp cận;

van không quá lớn;

lưu lượng ít thay đổi trong quá trình vận hành;

cần tối ưu chi phí;

hệ thống có nhiều van cần lắp đặt.

Các ứng dụng phổ biến gồm nhánh cấp gió văn phòng, hồi gió, hút khí phòng vệ sinh, cấp khí tươi và đường nối đến hộp gió.

Nên chọn van trục vít khi

Van trục vít phù hợp hơn khi cần điều chỉnh lưu lượng theo từng bước nhỏ hoặc van có kích thước khiến tay gạt trực tiếp khó thao tác.

Nên cân nhắc loại này khi:

van có kích thước lớn;

cần giữ vị trí ổn định;

quá trình cân chỉnh yêu cầu thay đổi chậm;

cánh có mô-men vận hành cao;

cần hạn chế người dùng vô tình thay đổi góc mở;

vị trí thao tác phù hợp với hướng xoay trục.

Khi nào cả hai đều không phù hợp?

Cả tay gạt và trục vít đều là cơ cấu thủ công. Nếu hệ thống cần thay đổi lưu lượng thường xuyên theo nhiệt độ, CO₂, chênh áp, lịch vận hành hoặc tín hiệu BMS, nên sử dụng van động cơ.

Hai loại cũng không thể thay thế:

van một chiều;

van xả áp;

van chặn lửa;

van khói;

van cách ly có yêu cầu rò khí thấp;

van an toàn chuyên dụng.

6. Lưu ý khi lắp đặt và cân chỉnh

Chừa đủ không gian thao tác

Shop drawing cần thể hiện phía đặt tay gạt hoặc trục vít. Sau khi hoàn thiện trần, người vận hành vẫn phải tiếp cận được bộ điều khiển.

Không nên để cơ cấu bị che bởi:

dầm;

tường;

máng cáp;

đường ống nước;

lớp bảo ôn;

tấm trần không có cửa thăm.

Không làm biến dạng thân van

Khi thân van bị ép hoặc vặn do hai đầu ống không thẳng, cánh có thể cọ vào khung. Tay gạt sẽ nặng, còn trục vít có thể bị quá tải hoặc nhanh mòn.

Điều chỉnh bằng thiết bị đo

Quá trình cân bằng nên thực hiện theo trình tự:

1. Mở các van về trạng thái ban đầu.
2. Cho hệ thống vận hành ổn định.
3. Đo lưu lượng tại từng nhánh hoặc cửa gió.
4. Điều chỉnh các nhánh dư gió từng bước nhỏ.
5. Đo lại toàn bộ hệ thống.
6. Khóa và đánh dấu vị trí cuối cùng.

Không khép van quá sâu

Khi cánh khép, sức cản, chênh áp và nhiễu động qua van đều tăng. Van đặt gần cửa gió có thể truyền tiếng ồn trực tiếp vào không gian sử dụng. ASHRAE lưu ý âm thanh khí động tăng theo độ đóng và tổn thất áp suất qua damper.

Nếu nhiều van phải khép gần kín mới đạt lưu lượng, cần kiểm tra lại tốc độ quạt, kích thước đường ống và phương án chia nhánh.

7. Giá van tay gạt và van trục vít

Trong cùng điều kiện kích thước, vật liệu và cấu tạo cánh, van tay gạt thường có chi phí thấp hơn nhờ bộ điều khiển đơn giản. Van trục vít có thêm cơ cấu truyền động nên chi phí gia công và vật tư thường cao hơn.

Báo giá cụ thể còn phụ thuộc vào:

van vuông hay tròn;

kích thước hoặc đường kính;

số lượng cánh;

tôn mạ kẽm hay inox;

chiều dày thân và cánh;

kiểu bích hoặc đầu nối;

yêu cầu gioăng;

áp suất làm việc;

số lượng đặt hàng;

tiến độ giao hàng.

Không nên lựa chọn chỉ dựa trên chênh lệch giá. Cơ cấu điều khiển cần phù hợp với kích thước van, vị trí thao tác và yêu cầu cân bằng của hệ thống.

8. Gia công van tay gạt và van trục vít tại Kaiyo Việt Nam

Kaiyo Việt Nam nhận gia công van VCD tay gạt và van VCD trục vít dạng vuông, chữ nhật hoặc tròn bằng tôn mạ kẽm và inox. Sản phẩm được thiết kế theo kích thước đường ống, cấu tạo cánh, kiểu đầu nối và vị trí điều khiển của từng dự án. Danh mục hiện có đầy đủ van tay gạt vuông, tay gạt tròn, trục vít vuông và trục vít tròn.

Với các nhánh nhỏ, cần thao tác nhanh và tối ưu chi phí, Kaiyo có thể tư vấn phương án tay gạt gọn nhẹ. Đối với van lớn hoặc vị trí cần điều chỉnh từ từ, cơ cấu trục vít giúp quá trình cân bằng thuận tiện và ổn định hơn. Van được gia công đồng bộ với ống gió, bích và phụ kiện, hạn chế sai kích thước hoặc phải sửa đổi khi lắp đặt.

Khách hàng chỉ cần gửi bản vẽ, kích thước, số lượng, vật liệu và yêu cầu điều khiển để được tư vấn và báo giá.

Để chọn đúng loại van và cơ cấu điều chỉnh, bạn có thể đối chiếu van gió VCD tay gạt tròn, hệ thống phù hợp với van trục vít và giá van gió VCD từ nhà sản xuất. Việc đối chiếu các nội dung này giúp lựa chọn đúng cơ cấu vận hành, phạm vi sử dụng và phương án đầu tư cho hệ thống. Bạn cũng có thể xem thêm so sánh van trục vít và van tay gạt trên website Gia Công Ống Gió Kaiyo.