Các loại phụ kiện ống gió phổ biến và công dụng trong thực tế

Phụ kiện ống gió là các chi tiết dùng để đổi hướng, thay đổi kích thước, chia nhánh hoặc kết nối đường ống với thiết bị trong hệ thống điều hòa và thông gió.

Một tuyến ống chỉ gồm các đoạn thẳng sẽ không thể đi qua dầm, thay đổi cao độ hoặc phân phối không khí đến từng phòng. Vì vậy, cút, côn thu, chạc, hộp gió và các chi tiết nối giữ vai trò quan trọng không kém thân ống.

Lựa chọn sai phụ kiện có thể làm tăng tổn thất áp suất, phát sinh tiếng ồn, rò khí hoặc gây khó khăn khi lắp đặt. Mỗi loại cần được gia công theo đúng kích thước, hướng lắp và điều kiện vận hành.

Phụ kiện ống gió là gì?

Phụ kiện ống gió là nhóm sản phẩm được lắp giữa các đoạn ống hoặc tại vị trí kết nối với quạt, AHU, van gió, cửa gió và thiết bị đầu cuối.

Tùy nhiệm vụ, phụ kiện có thể dùng để:

đổi hướng tuyến ống;

chuyển đổi kích thước;

chuyển từ ống vuông sang ống tròn;

chia hoặc nhập dòng khí;

kết nối với thiết bị;

tạo vị trí kiểm tra, vệ sinh;

xử lý rung và sai lệch nhỏ;

phân phối khí đến cửa gió.

Các sản phẩm thường được gia công từ tôn mạ kẽm, inox hoặc vật liệu phù hợp với môi trường sử dụng.

Các loại phụ kiện ống gió phổ biến

1. Cút ống gió

Cút dùng để thay đổi hướng của tuyến ống. Các góc thường gặp gồm cút 90 độ, cút 45 độ hoặc cút được gia công theo góc riêng trên bản vẽ.

Cút có thể chia thành:

cút vuông;

cút tròn;

cút có bán kính;

cút ghép múi;

cút có cánh hướng dòng;

cút lệch hoặc chuyển cao độ.

Cút bán kính thường giúp dòng khí chuyển hướng êm hơn. Trong không gian chật, cút vuông được sử dụng nhiều nhưng có thể cần cánh hướng dòng nếu lưu lượng và thiết kế yêu cầu.

Không nên bố trí cút quá gấp ngay sát miệng quạt. Dòng khí chưa ổn định có thể va vào thành cút, làm tăng tiếng ồn và tổn thất áp suất.

2. Côn thu và côn nở

Côn thu dùng để chuyển từ tiết diện lớn sang tiết diện nhỏ. Khi dòng khí đi theo chiều ngược lại, cùng phụ kiện đó có thể được gọi là côn nở.

Các dạng phổ biến gồm:

côn vuông;

côn tròn;

côn vuông tròn;

côn đồng tâm;

côn lệch tâm;

côn lệch một hoặc nhiều cạnh.

Côn đồng tâm phù hợp khi cần giữ trục giữa của tuyến. Côn lệch tâm được sử dụng khi cần giữ đáy, mặt trên hoặc một cạnh để tránh dầm và các hệ thống MEP khác.

Chiều dài côn cần đủ để tiết diện thay đổi tương đối êm. Côn quá ngắn có thể tạo nhiễu dòng, tăng trở lực và gây tiếng gió.

3. Chạc ba ống gió

Chạc ba dùng để chia một tuyến chính thành hai nhánh hoặc nhập hai dòng khí vào một tuyến.

Các dạng thường gặp:

chạc ba vuông;

chạc ba tròn;

chạc chữ T;

chạc chữ Y;

chạc xiên 45 độ;

chạc có hai nhánh khác kích thước.

Chạc chữ T dễ gia công và phù hợp với một số vị trí giới hạn không gian. Chạc chữ Y hoặc chạc xiên thường giúp dòng khí chuyển hướng êm hơn.

Khi thiết kế chạc, cần xác định lưu lượng từng nhánh. Không nên chia kích thước chỉ theo cảm tính vì có thể khiến một nhánh nhận quá nhiều gió trong khi nhánh còn lại thiếu lưu lượng.

4. Chân rẽ hoặc cổ rẽ nhánh

Chân rẽ được lắp trên mặt bên hoặc mặt trên của tuyến ống chính để lấy một nhánh gió nhỏ hơn.

Sản phẩm thường dùng để kết nối:

ống chính với nhánh tròn;

ống chính với ống mềm;

tuyến cấp gió với hộp gió;

tuyến hút với miệng hút cục bộ.

Chân rẽ có thể là dạng vuông, tròn, cổ lồng hoặc có bích. Vị trí và hướng chân rẽ cần thể hiện rõ trên shop drawing.

Nếu chân rẽ nhô quá sâu vào lòng ống, chi tiết này có thể cản dòng khí và phát sinh tiếng ồn. Phần kết nối cũng phải được làm kín để tránh rò gió.

5. Hộp gió

Hộp gió là phụ kiện trung gian giữa tuyến ống và cửa gió. Sản phẩm giúp phân phối dòng khí vào mặt cửa và tạo vị trí lắp van điều chỉnh khi cần.

Các loại phổ biến gồm:

hộp gió cửa cấp;

hộp gió cửa hồi;

hộp plenum;

hộp gió có bảo ôn;

hộp gió kết hợp van OBD;

hộp kết nối cửa gió khe.

Kích thước hộp không nên chỉ xác định theo kích thước mặt cửa. Cần xem xét kích thước cổ, lưu lượng, chiều sâu hộp, vị trí cổ vào và không gian phía trên trần.

Hộp quá nông hoặc cổ vào quá nhỏ có thể làm khí phân phối không đều, tạo tiếng rít hoặc khiến một phần mặt cửa gần như không có gió.

6. Cổ bạt mềm

Cổ bạt mềm được lắp giữa quạt, AHU hoặc thiết bị có rung với đường ống cứng.

Công dụng chính là hạn chế rung cơ học truyền trực tiếp từ thiết bị sang thân ống. Bộ phận này cũng hỗ trợ xử lý sai lệch nhỏ giữa hai đầu kết nối.

Cổ bạt mềm không phải là giá đỡ. Thiết bị và đoạn ống phải có hệ treo hoặc bệ đỡ độc lập, tránh để vật liệu mềm chịu toàn bộ tải trọng.

Khi lắp, không nên kéo cổ mềm quá căng, làm xoắn hoặc để bề mặt bị gấp cản dòng khí.

7. Bích nối ống gió

Bích tạo mặt phẳng liên kết giữa hai đoạn ống hoặc giữa ống với thiết bị.

Các dạng liên kết thường gặp:

bích TDC;

bích TDF;

bích V;

bích thép góc;

bích tròn;

bích rời theo yêu cầu.

Một mối nối hoàn chỉnh thường có bích, ke góc, bulông, gioăng và kẹp bích. Từng thành phần phải phù hợp với kích thước, áp suất và cấu tạo của tuyến.

Bích bị cong hoặc xoắn làm hai mặt không áp sát. Việc bơm nhiều keo bên ngoài không thể khắc phục lâu dài một mối nối đã biến dạng cơ học.

8. Kẹp bích và ke góc

Kẹp bích tạo lực ép dọc theo các cạnh của mối nối TDC hoặc TDF. Ke góc được lắp tại bốn góc để định hình đầu bích và tạo vị trí bắt bulông.

Khoảng cách kẹp phải phù hợp với kích thước và yêu cầu kín khí. Kẹp quá thưa có thể khiến phần giữa cạnh bích bị phồng hoặc tách khi hệ thống vận hành.

Không nên chỉ siết chặt bulông tại bốn góc rồi bỏ qua các cạnh dài. Lực ép cần được phân bố tương đối đều quanh chu vi.

9. Măng sông nối ống

Măng sông là chi tiết dùng để nối hai đoạn ống tròn hoặc nối giữa ống với phụ kiện.

Tùy cấu tạo, măng sông có thể lồng vào bên trong hoặc bao ngoài hai đầu ống. Mối nối được cố định bằng vít, đai kẹp, gioăng hoặc vật liệu làm kín.

Sản phẩm thường dùng với:

ống tròn xoắn;

ống tròn trơn;

nhánh hút khí;

tuyến cấp gió tròn;

kết nối ống mềm.

Cần kiểm tra đúng đường kính trong và ngoài. Chỉ ghi kích thước D mà không xác định kiểu lồng có thể dẫn đến sai lệch khi lắp đặt.

10. Nắp bịt ống gió

Nắp bịt dùng để đóng kín đầu tuyến, đầu chờ hoặc nhánh chưa sử dụng.

Phụ kiện này có thể được lắp cố định hoặc thiết kế tháo mở. Nắp tháo mở thường được sử dụng tại vị trí cần vệ sinh, kiểm tra hoặc dự phòng mở rộng hệ thống.

Nắp cần đủ cứng để không rung khi chịu áp suất. Với tuyến có áp suất lớn, việc chỉ dùng một tấm tôn mỏng bắt vài vít có thể gây phồng và phát tiếng kêu.

11. Cửa thăm ống gió

Cửa thăm tạo vị trí tiếp cận bên trong đường ống để kiểm tra, vệ sinh hoặc bảo trì thiết bị.

Cửa thường được bố trí gần:

van gió;

van chặn lửa;

bộ tiêu âm;

thiết bị đo;

đoạn dễ tích tụ bụi;

tuyến hút dầu mỡ;

vị trí thay đổi hướng phức tạp.

Khung, chốt và gioăng cửa phải bảo đảm độ kín phù hợp. Cửa thăm lỏng có thể rung và gây tiếng ồn khi quạt hoạt động.

Với hệ thống có yêu cầu chịu lửa, cửa thăm phải thuộc cấu tạo phù hợp với toàn bộ hệ thống, không được tự ý cắt mở một cửa thông thường.

12. Ống nối mềm

Ống nối mềm thường được sử dụng tại nhánh cuối, giữa hộp gió và cửa gió hoặc với quạt thông gió cục bộ.

Ưu điểm là dễ uốn và xử lý sai lệch nhỏ trên trần. Tuy nhiên, loại này không nên thay thế toàn bộ tuyến ống cứng.

Ống mềm quá dài, bị chùng hoặc uốn gấp sẽ làm tăng trở lực. Với đường cấp khí lạnh, cần sử dụng loại có bảo ôn và xử lý kín lớp chống ẩm.

13. Bộ tiêu âm và tiêu âm vách

Bộ tiêu âm được lắp trên tuyến để giảm tiếng quạt và âm thanh truyền theo dòng khí.

Sản phẩm thường bố trí:

gần đầu hút hoặc đầu đẩy của quạt;

trên tuyến gần phòng máy;

trước khu vực yêu cầu độ ồn thấp;

giữa hai không gian có nguy cơ truyền âm;

trước hộp gió hoặc cụm cửa gió quan trọng.

Việc lựa chọn phải căn cứ kích thước, lưu lượng, vận tốc, yêu cầu giảm âm và tổn thất áp suất cho phép.

Không nên chọn tiêu âm chỉ theo kích thước cổ nối. Tiết diện hữu dụng và cấu tạo bên trong có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận hành.

14. Chụp hút và miệng hút cục bộ

Chụp hút dùng để thu khói, bụi, nhiệt, hơi hoặc mùi tại nguồn phát.

Phụ kiện này thường xuất hiện trong:

khu hàn;

bàn mài;

bếp công nghiệp;

dây chuyền sản xuất;

khu gia nhiệt;

vị trí phát sinh bụi cục bộ.

Hình dạng chụp phải phù hợp với hướng phát tán của chất ô nhiễm. Chụp đặt quá xa nguồn có thể cần lưu lượng rất lớn nhưng hiệu quả thu vẫn thấp.

Cách chọn phụ kiện ống gió phù hợp

Căn cứ công dụng của tuyến

Trước tiên cần xác định tuyến đang cấp gió, hồi gió, hút bụi, hút khói hay vận chuyển khí thải.

Một phụ kiện phù hợp với đường cấp khí sạch chưa chắc phù hợp với bụi, dầu mỡ, hóa chất hoặc khí nóng.

Kiểm tra lưu lượng và áp suất

Lưu lượng ảnh hưởng đến kích thước và hình dạng của phụ kiện ống gió. Áp suất quyết định chiều dày vật liệu, tăng cứng và yêu cầu làm kín.

Phụ kiện quá nhỏ làm vận tốc tăng. Phụ kiện quá lớn lại chiếm nhiều không gian và tăng chi phí không cần thiết.

Hạn chế thay đổi dòng khí đột ngột

Cút quá gấp, côn quá ngắn hoặc chạc chia vuông góc có thể tạo nhiễu dòng.

Khi không gian cho phép, nên sử dụng chuyển tiếp êm, bán kính phù hợp và hướng chia nhánh thuận theo dòng khí.

Kiểm tra không gian lắp đặt

Phụ kiện cần phù hợp với dầm, trần, máng cáp, ống nước và các hệ thống MEP khác.

Shop drawing phải thể hiện rõ:

kích thước hai đầu;

chiều dài;

hướng nhìn;

vị trí đường mí;

hướng lệch;

cao độ;

kiểu bích;

khoảng bảo trì.

Chọn vật liệu phù hợp

Tôn mạ kẽm phù hợp với nhiều hệ thống thông gió thông thường. Inox thường được xem xét tại khu vực ẩm, yêu cầu vệ sinh hoặc có nguy cơ ăn mòn.

Việc chọn vật liệu cần dựa trên môi trường thực tế, không chỉ dựa vào giá thành.

Kiểm soát mối nối

Phụ kiện có hình dạng phức tạp thường có nhiều đường ghép và góc gấp. Đây là các vị trí dễ rò khí nếu gia công hoặc lắp đặt không đúng.

Cần kiểm tra bích, gioăng, kẹp, đường mí, vít và vật liệu làm kín trước khi bảo ôn hoặc đóng trần.

Bảng công dụng các phụ kiện ống gió

Những lỗi thường gặp khi đặt phụ kiện ống gió

Chỉ gửi tên và kích thước đầu nối

Thông tin này chưa đủ với côn, chạc hoặc phụ kiện lệch tâm. Cần cung cấp thêm chiều dài, vị trí tim, hướng lệch và kiểu bích.

Không ghi hướng nhìn

Một phụ kiện đúng kích thước nhưng sản xuất ngược hướng vẫn không thể lắp vào tuyến. Bản vẽ cần thể hiện rõ mặt trên, mặt dưới và chiều dòng khí.

Làm phụ kiện quá ngắn

Cút, côn hoặc chạc quá ngắn có thể tiết kiệm không gian nhưng làm dòng khí thay đổi đột ngột.

Không kiểm tra cổ thiết bị

Kích thước ghi trên catalogue chưa chắc là kích thước mặt bích thực tế. Nên đối chiếu bản vẽ thiết bị hoặc đo trực tiếp trước khi gia công.

Dùng mối nối để kéo lệch tuyến

Không nên dùng bulông hoặc ty treo để cưỡng ép hai đầu không trùng nhau. Cách làm này gây méo bích, hở gioăng và tạo ứng suất lên thân ống.

Thiếu tăng cứng

Các phụ kiện vuông kích thước lớn dễ rung nếu bề mặt tôn rộng nhưng không có gân, nẹp hoặc khung gia cường phù hợp.

Gia công phụ kiện ống gió tại Kaiyo Việt Nam

Kaiyo Việt Nam nhận gia công phụ kiện ống gió vuông, tròn và các chi tiết chuyển tiếp theo bản vẽ dự án.

Danh mục có thể gồm cút, côn, chạc, hộp gió, chân rẽ, bích nối, cửa thăm và các phụ kiện kết nối với van gió, cửa gió hoặc thiết bị HVAC.

Khách hàng nên gửi shop drawing, bảng kích thước, vật liệu, kiểu bích và tiến độ. Việc rà soát kỹ trước khi sản xuất giúp hạn chế sai hướng, lệch cao độ và sửa đổi tại công trường.

Kết luận

Phụ kiện ống gió giúp tuyến ống thay đổi hướng, chuyển kích thước, chia nhánh và kết nối với thiết bị. Các loại phổ biến gồm cút, côn thu, chạc ba, chân rẽ, hộp gió, cổ bạt mềm, bích nối và cửa thăm.

Muốn hệ thống vận hành ổn định, cần lựa chọn phụ kiện theo lưu lượng, áp suất, không gian và tính chất không khí. Bản vẽ càng rõ ràng thì sản phẩm càng dễ gia công chính xác và hạn chế phát sinh trong quá trình lắp đặt.

Câu hỏi thường gặp

Phụ kiện ống gió nào được sử dụng nhiều nhất?

Cút, côn thu, chạc, chân rẽ và hộp gió là những loại phổ biến nhất. Số lượng thực tế phụ thuộc hình dạng và mức độ phân nhánh của tuyến.

Cút vuông có bắt buộc dùng cánh hướng dòng không?

Không phải mọi cút đều bắt buộc. Việc sử dụng phụ thuộc kích thước, lưu lượng, hình dạng cút và yêu cầu của hồ sơ thiết kế.

Côn thu và côn nở có khác nhau không?

Cùng một phụ kiện có thể được gọi là côn thu hoặc côn nở tùy theo chiều dòng khí đi từ đầu lớn sang nhỏ hay từ đầu nhỏ sang lớn.

Phụ kiện ống gió có cần cùng độ dày với thân ống không?

Chiều dày cần phù hợp với kích thước, áp suất và cấu tạo của tuyến. Không nên tự động áp dụng một chiều dày cho mọi phụ kiện.

Báo giá phụ kiện ống gió phụ thuộc yếu tố nào?

Giá phụ thuộc vật liệu, chiều dày, kích thước, hình dạng, số lượng đường ghép, kiểu bích, tăng cứng, yêu cầu làm kín, số lượng và tiến độ.

Để lựa chọn đúng phụ kiện cho từng tuyến ống, bạn có thể tham khảo thêm sự khác nhau giữa ống gió vuông và ống gió tròn, cấu tạo của ống gió vuông bích TDC, cách chọn độ dày tôn theo kích thước và áp suất và phương pháp kiểm tra độ kín ống gió. Các nội dung này giúp lựa chọn cút để đổi hướng, côn thu để thay đổi tiết diện, tê hoặc chạc để chia nhánh, măng sông và mặt bích để kết nối, cùng hộp gió và khớp nối mềm cho các vị trí thiết bị.

Bạn cũng có thể xem thêm công dụng của các loại phụ kiện ống gió công nghiệp trên website Gia Công Ống Gió Kaiyo.